مهمترین نشانه ها و علایم در گنجیابی

مهم‌ترین نشانه‌ها و علائم در گنج‌یابی و دفینه‌یابی

در گنج‌یابی و دفینه‌یابی، نشانه‌ها و علائم باستانی نقش بسیار مهمی در شناسایی محل دفینه دارند. این نشانه‌ها معمولاً به‌صورت سنگ‌نگاره‌ها، اشکال هندسی، نمادهای حیوانی و انسانی یا آثار دست‌ساز در طبیعت دیده می‌شوند و اغلب به شکل رمز طراحی شده‌اند. تفسیر صحیح این علائم می‌تواند مسیر کاوش را مشخص کرده و از خطاهای پرهزینه جلوگیری کند.

در ادامه به بررسی مهم‌ترین نشانه‌ها و علائم رایج در گنج‌یابی می‌پردازیم.

---

سنگ مثلثی در گنج‌یابی

سنگ مثلثی یکی از نشانه‌های مهم و حساس در دفینه‌یابی محسوب می‌شود. این نوع سنگ معمولاً در لایه‌هایی مشاهده می‌شود که برای پنهان‌سازی دفینه استفاده شده‌اند.

ویژگی‌ها و تفسیر سنگ مثلثی:

• اغلب به رنگ کرمی بوده و با ساروج ساخته شده است

• معمولاً مسیر حرکت به سمت پایین را نشان می‌دهد

• بیشتر برای دفینه‌های بزرگ و ارزشمند استفاده می‌شود

• در موارد نادر، به شکل سنگ رودخانه‌ای دیده می‌شود

اگر سنگ مثلث روی سطح زمین قرار داشته باشد:

• نوک مثلث جهت قبر یا دفینه را نشان می‌دهد

• نباید آن را با سنگ‌چین مثلثی اشتباه گرفت؛ زیرا سنگ‌چین مثلثی معمولاً نشان‌دهنده قبر کودک است

نکته مهم:

• اگر مثلث به‌صورت نقطه‌چین یا خطوط ممتد باشد، معمولاً نشان‌دهنده دریچه پلمپ‌شده یا ورودی مخفی است.

 

---

علائم چشم در نمادهای انسانی و حیوانی

چشم‌ها در نمادهای گنج‌یابی از نشانه‌های بسیار مهم و چندمعنایی هستند و تفسیر آن‌ها به شرایط محیطی بستگی دارد.

تفسیر علائم چشم:

• چشم به معنای نگاه و جهت‌یابی است

• در برخی مناطق نشان‌دهنده دو راهی است:

  • یک مسیر بن‌بست

  • یک مسیر اصلی و درست

تفسیر تعداد چشم‌های باز:

• یک چشم باز:

  • وجود یک اتاقک

  • یا یک اتاق پر و یک اتاق خالی

• دو چشم باز:

  • نشان‌دهنده دو اتاقک پر از دفینه

در تفسیر این نماد باید به جهت نگاه، فاصله، ارتفاع نماد و شرایط اطراف توجه ویژه داشت.

---

غارهای دارای گنج در دفینه‌یابی

غارها یکی از مهم‌ترین مکان‌ها در گنج‌یابی هستند. بسیاری از دفینه‌ها، مقبره‌ها و فضاهای مخفی در داخل غارها یا اطراف آن‌ها ساخته شده‌اند. اما همه غارها ارزش حفاری ندارند و شناخت نوع غار اهمیت زیادی دارد.

---

تقسیم‌بندی غارها در دفینه‌یابی

غارها به‌طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

1. غارهای طبیعی

2. غارهای مصنوعی (دست‌کند)

تشخیص تفاوت این دو نوع غار می‌تواند از اشتباهات خطرناک و حفاری‌های بی‌نتیجه جلوگیری کند.

---

غارهای طبیعی

1. غارهای آهکی (بر اثر نفوذ آب‌های اسیدی)

حدود ۹۸٪ غارهای طبیعی از این نوع هستند. این غارها در اثر نفوذ آب‌های اسیدی حاصل از بارندگی و حل شدن دی‌اکسید کربن در لایه‌های آهکی به‌وجود می‌آیند.

فرآیند تشکیل:

• نفوذ آب اسیدی در ترک‌ها

• حل شدن کربنات کلسیم

• انتقال مواد محلول به بیرون

• ایجاد فضای خالی طی میلیون‌ها سال

---

2. غارهای ناشی از زلزله و چین‌خوردگی زمین

این غارها بر اثر حرکات زمین‌ساختی ایجاد می‌شوند و معمولاً:

• شکل نامنظم دارند

• ریزش سنگ در آن‌ها زیاد است

• ورود به آن‌ها بسیار خطرناک است

نمونه‌ها:

• غار اسپهبد خورشید

• غار بورنیک

---

3. غارهای حاصل از فرسایش امواج

این نوع غارها در اثر ضربات مداوم امواج به لایه‌های نرم سنگی ایجاد می‌شوند و بیشتر در:

• مناطق ساحلی

• تشکیلات مرجانی زیر آب
  دیده می‌شوند.

---

4. غارهای آتشفشانی (لاوایی)

این غارها در اثر سرد شدن لایه‌های سطحی گدازه‌های آتشفشانی و حرکت لایه‌های زیرین به وجود می‌آیند.

ویژگی‌ها:

• دیواره‌های صاف و صیقلی

• شکل تونلی

• نمونه معروف: غار ایوب در شهر بابک یزد

---

5. غارهای بادی

بر اثر برخورد ذرات ماسه و شن توسط بادهای شدید ایجاد می‌شوند و:

• معمولاً کوچک هستند

• ارزش دفینه‌ای کمی دارند

---

6. غارهای یخی

این غارها در ارتفاعات و مناطق سردسیر تشکیل می‌شوند و:

• دمای دائمی زیر صفر دارند

• بیشتر در کوه‌های آلپ و ایران (مانند دنا و یخ‌مراد) دیده می‌شوند

---

غارهای مصنوعی (دست‌کند)

غارهای دست‌کند توسط انسان و با اهداف مشخص ساخته شده‌اند و بیشترین ارزش را در دفینه‌یابی دارند.

نمونه‌ها:

• غار قلعه جوق (اراک)

• غار اسک (جاده هراز)

• غار کوگان (لرستان)

اهداف ساخت غارهای دست‌کند:

• تدفین و مقبره‌سازی

• انبار اشیای قیمتی

• پناهگاه نظامی

• سکونت موقت

• مکان آیینی و مذهبی

در بسیاری از موارد، این غارها چندمنظوره بوده‌اند و احتمال وجود دفینه در آن‌ها بسیار بالاست.